على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
935
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و نزديك بحقيقت و تخمينى . تقريح ( taqrih ) م . ع . قرحه بالحق تقريحا : پيش آمد او را به حق . تقريد ( taqrid ) م . ع . خاموش گرديدن جهة عجز . و كنه دور كردن . اصله ان الرجل اذا اراد ان يأخذ البعير الصعب قرده اولا حتى يلين ثم اخذه . و خوار و رام گرديدن شتر . و خوار گردانيدن . و فروتنى كردن . و فريفتن . تقرير ( taqrir ) م . ع . با قرار آوردن و بقرار بردن . و قرار و ثبات دادن . تقرير ( taqrir ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بيان و قول و شرح و تفصيل و قرائت و تعريف و تعبير . و اعتراف و اقرار . و بيان بليغ و فصيح و سخن و قدرت در بيان و تكلم . تقريرا ( taqriran ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - لفظا و قولا . تقريرات ( taqrir t ) ا . پ . بيانات و توضيحات و اقوال و گفتار . تقريس ( taqris ) م . ع . خنك ساختن و آب فسرانيدن . تقريش ( taqric ) م . ع . بر آغالانيدن و برانگيختن . و آزمند گردانيدن . و ورزيدن . تقريص ( taqris ) م . ع . پارهپاره كردن خمير را . و دانهء تلخه بركندن از آن . و بريدن . تقريض ( taqriz ) م . ع . شعر گفتن كسى را بمدح يا ذم . تقريط ( taqrit ) م . ع . در ديك پاره پاره كردن گندنا را . و گوشواره نهادن بر كسى . و لگام دادن اسب را و يا عنان بر سر اسب افگندن . و بينى چراغ پاك كردن و سوختگى پليته را دور كردن . و برانگيختن اسب را بر سختترين حفر . و چيز اندك دادن يق قرط عليه اى اعطاه قليلا . تقريظ ( taqriz ) م . ع . ستودن زنده را به حق باشد يا باطل . تقريظ ( taqriz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ستودن مكتوب كسى را و تصديق نوشتن بر آن . تقريع ( taqri ' ) م . ع . سرزنش كردن و ملامت نمودن و علاج كردن شتر بچهء قريع را . و بر جهانيدن گشن را بر ماده . و قرع للقوم : از جاى بركند قوم را و مضطرب و بىآرام ساخت . و قرعت الحلوبة رأس فصيلها : تر كرد آن شير ده سر بچهء خود را از سر پستان ديگر و ذلك اذا كانت كثيرة اللبن فاذا رضع الفصيل خلفا قطر اللبن من الخلف الاخر فقرع رأسه قرعا . تقريم ( taqrim ) م . ع . قرمه تقريما : خوردن آموخت مر او را . تقرين ( taqrin ) م . ع . چيزى به چيزى پيوستن يق قرنت الاسارى فى الجبال . تقزح ( taqazzoh ) م . ع . بسيار شاخ گرديدن گياه و پراكنده افتادن آن . تقزز ( taqazzoz ) م . ع . نيك پاك بودن از آلايش و از ريم و چرك . تقزع ( taqazzo ' ) م . ع . آمادهء دويدن شدن اسب . تقزية ( taqzeyat ) م . ع . بر زمين افگندن و كشتن . تقزيح ( taqzih ) م . ع . توابل در ديگ ريختن . و تقزيح الحديث : آراستن سخن را . تقزيح ( taqzih ) ا . ع . چيزى شبيه به ناخن سگ كه بر سر درخت و يا گياه برآيد . تقريع ( taqzi ' ) م . ع . ستردن موى و جاى جاى ناسترده ماندن آن . و آماده كردن اسب را بدوانيدن . و سخت دويدن اسب . و فارغ داشتن كسى را براى امرى معين يق قزعته اذا جردته لشيئ و لم تشغله لغيره . تقسس ( taqassos ) م . ع . شنودن آواز و در پى چيزى شدن . تقسط ( taqassot ) م . ع . در ميان خود چيزى را برابر قسمت نمودن و بخش گرفتن يق تقسطوا الشيئ بينهم اذا اقتسموه بالسوية . تقسقس ( taqasqos ) م . ع . تقسقس الصوت : شنود آواز را . تقسم ( taqassom ) م . ع . پراكنده شدن و پراكنده كردن يق تقسمهم الدهر فتقسموا اى فرقهم فتفرقوا ( لازم و متعدى است ) . تقسيس ( taqsis ) م . ع . نيكو چرانيدن شتران را . تقسيط ( taqsit ) م . ع . كم كردن نفقه را بر عيال و بخل نمودن . تقسيم ( taqsim ) م . ع . بخشبخش كردن و پريشان نمودن زمانه قوم را . تقسيم ( taqsim ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قسمت و توزيع و بخشبخش كردگى و باصطلاح حساب عملى كه بواسطهء آن تعيين مىشود كه يك عددى چند دفعه شامل مىگردد عدد ديگرى را . و تقسيم شدن : بخش بخش شدن . و تقسيم كردن : بخشبخش كردن و قسمت نمودن . تقشر ( taqaccor ) م . ع . باز شدن پوست يق قشره فتقشر . تقشط ( taqaccot ) م . ع . بىابر گرديدن هوا و پراكنده و واشدن ابر از هوا . تقشع ( taqacco ' ) م . ع . پراكنده شدن قوم . و گشاده و واگرديدن ابر از هوا و غم از دل . تقشف ( taqaccof ) م . ع . به قوت